Το πνεύμα των εορτών επιβάλλει γλυκά,φαγητό και βασιλόπιτα.

Κάποιοι προτιμούν να  αγοράζουν έτοιμη βασιλόπιτα, αλλά σαν την σπιτική σίγουρα δεν υπάρχει. Μπορείς να την φτιάξεις σαν τσουρέκι ή να κάνεις τη βασιλόπιτα κέικ .Για να μην ψάχνεις λοιπόν για ιδέες μέχρι τελευταία στιγμή, δες πως να φτιάξεις βασιλόπιτα με  συνταγή του Άκη.

Τι υλικά θα χρειαστείς για την βασιλόπιτα του Άκη

 Τα υλικά που θα χρειαστείς λοιπόν είναι τα εξής:      

                       300 γρ. βούτυρο σε θερμοκρασία δωματίου

·                                 250 γρ. ζάχαρη άχνη

·                                 1/2 κουταλάκι του γλυκού μοσχοκάρυδο

·                                 2 γρ. μαστίχα

·                                 7 γρ. μαχλέπι

·                                 1 κουταλιά της σούπας ζάχαρη

·                                 1-2 πορτοκάλια ξύσμα

·                                 2 βανίλιες ή 2 κουταλάκια του γλυκού εκχύλισμα βανίλιας

·                                 4 αυγά (200 γρ.)

·                                 75 ml γάλα 3,5% λιπαρά

·                                 400 γρ. αλεύρι για όλες τις χρήσεις

·                                 1 κουταλιά της σούπας μπέικιν πάουντερ

Το πρώτο βήμα είναι να βάλεις στο μίξερ σου το βούτυρο (αφού το αφήσεις μία ωρίτσα εκτός ψυγείου) και την άχνη ζάχαρη και να τα χτυπήσεις πολύ καλά και σε σχετικά χαμηλή ταχύτητα μέχρι να αφρατέψουν. Μόλις αφρατέψουν, θα πρέπει να καθαρίσεις τα πλαϊνά από το μπωλ σου όπου θα έχει κολλήσει το βούτυρο και να συνεχίσεις το χτύπημα για ακόμη 5 λεπτάκια.

Στην συνέχεια, θα πρέπει να βάλεις στο μπλέντερ σου το μοσχοκάρυδο, την μαστίχα, το μαχλέπι, την ζάχαρη, 2 κουταλιές της σούπας από το αλεύρι  και τις βανίλιες σου και να τα ανακατέψεις καλά. Αν επιλέξεις να χρησιμοποιήσεις εκχύλισμα βανίλιας θα πρέπει να το βάλεις όταν θα αναμείξεις τα υλικά σου με το βούτυρο. Όταν λοιπόν είναι έτοιμα πρόσθεσε και το ξύσμα πορτοκαλιού και συνέχισε το ανακάτεμα.

Τώρα αυτό που έχεις να κάνεις είναι να βάλεις τα αυγά μέσα στο μείγμα με το βούτυρο, τα οποία θα πρέπει να τα ρίχνεις μέσα ένα ένα και να τα χτυπάς καλά. Μόλις τελειώσεις και με το τελευταίο πρόσθεσε το γάλα και ανακάτεψε ελαφρά λίγο με μια σπάτουλα.

Έπειτα, πρόσθεσε τα ξηρά υλικά που είχες στο μπλέντερ μέσα στο μπολ με το βούτυρο και ανακάτεψε τα όλα μαζί σε χαμηλή ταχύτητα, για να ομογενοποιηθούν τα υλικά σου. Μόλις τελείωσε η διαδικασία σου, το μόνο που έμεινε είναι να βουτυρώσεις κι έπειτα να αλευρώσεις όλες τις επιφάνειες από μια στρογγυλή φόρμα για κέικ με αφαιρούμενα πλαϊνά. Προθέρμανε τον φούρνο σου στους 180, βάλε το φλουρί στο κέικ και άφησε το να ψηθεί για 45 με 50 λεπτά, βάζοντας ψηλά την σχάρα για να φουσκώσει καλύτερα.

Για την διακόσμηση της μπορείς να το κάνεις κλασικά με άχνη ζάχαρη ή να φτιάξεις μια γκανάζ σοκολάτας ή λευκής σοκολάτας.

Τι υλικά θα χρειαστείς για την γκανάζ:

·                                 200γρ. ψιλοκομμένη σοκολάτα

·                                 1/2 φλιτζάνι (120γρ) κρέμα γάλακτος

Η διαδικασία για την γκανάζ, είναι εύκολη, μιας και το μόνο που θα πρέπει να κάνεις είναι να βάλεις σε ένα κατσαρολάκι την κρέμα γάλακτος και να την αφήσεις μέχρι να δεις στα πλαϊνά ότι έχει αρχίσει να βράζει. Μόλις σβήσεις το μάτι, θα πρέπει να ρίξεις την σοκολάτα και να την αφήσεις να καθίσει για περίπου 1 λεπτό πριν ξεκινήσεις να την ανακατεύεις.

Ψυχολογία και ομορφιά: Ορίστε μερικές πρωτότυπες ευχές για τα Χριστούγε...

Ψυχολογία και ομορφιά:

Ορίστε μερικές πρωτότυπες ευχές για τα Χριστούγε...: Ορίστε μερικές πρωτότυπες ευχές για τα Χριστούγεννα και την Πρωτοχρονιά Εύχομαι στη νέα Χρονιά που ξεκινάει, ο προσωπικός σου για...

Ορίστε μερικές πρωτότυπες ευχές για τα Χριστούγεννα και την Πρωτοχρονιά

• Εύχομαι στη νέα Χρονιά που ξεκινάει, ο προσωπικός σου γιατρός να μείνει άνεργος, ο χρηματιστής σου να κάνει υπερωρίες και ο Θεός Έρωτας να μην σε προλαβαίνει….!!!
• Το πιο λαμπρό αστέρι των Χριστουγέννων το έχω δίπλα μου. Χρόνια πολλά αστέρι μου!!!
• Υγεία, Αγάπη, Ευτυχία, Όνειρα, Χαμόγελα, Δημιουργικότητα, Επιτυχίες… είναι μερικές μόνο από τις ευχές μου για τα φετινά Χριστούγεννα και τη νέα Χρονιά που πλησιάζει. Καλά Χριστούγεννα και Καλή Χρονιά!
• Εύχομαι η νέα Χρονιά να σου φέρει τις πιο όμορφες στιγμές που θα θυμάσαι σ΄ όλη σου τη ζωή!
• Χρόνια πολλά γιατί η ποσότητα μετράει! Χρόνια καλά γιατί η ποιότητα μετράει! Χρόνια τρελά γιατί αυτά μένουν! Τις καλύτερες Ευχές μου για το νέο έτος!
• Το χθες είναι ιστορία, το αύριο μυστήριο και το σήμερα… ΔΩΡΟ. Ευχόμαστε να ζεις την κάθε ημέρα σου μοναδικά. Χρόνια σου πολλά!
• Επειδή είστε οι καλύτεροι γονείς και αξίζετε απεριόριστη ευτυχία που δεν μπορούμε να σας δωρίσουμε, την ανταλλάξαμε με απεριόριστη μπύρα και ένα υπέροχο γεύμα! Κάθε γουλιά της νέας χρονιάς ας είναι ευτυχισμένη!!
• Εύχομαι καλή χρονιά, γεμάτη υγεία για σένα και την οικογένειά σου. Να προσθέσεις ελπίδες, να αφαιρείς λάθη, να πολλαπλασιάζεις όνειρα και να διαιρείς την αγάπη σου σ’ εκείνους που την αξίζουν
• Εύχομαι τα όνειρα σου να γίνουν αλήθειες κι όλες σου οι στιγμές να μοιάζουν με όνειρα! Χρόνια Πολλά & Καλή Χρονιά!

Η γλυκιά μελαγχολία των Χριστουγέννων

Στην πραγματικότητα τα Χριστούγεννα είναι στατιστικά η πιο πιθανή περίοδος να βιώσει κάποιος κατάθλιψη ενώ ταυτόχρονα ο δείκτης αυτοκτονιών τον Δεκέμβριο είναι ψηλότερος από κάθε άλλο μήνα .Η έλλειψη συγγενών και φίλων ή η αδυναμία του ατόμου να βρεθεί με αυτούς για να γιορτάσει (πχ εξαιτίας απόστασης ή εργασίας) καθώς και η μοναξιά μπορεί να γίνουν  πολύ έντονα τις μέρες των Χριστουγέννων που είναι παραδοσιακά αφιερωμένες στην οικογένεια και στους αγαπημένους μας ανθρώπους. Ο απολογισμός της χρονιάς που πέρασε, οι πιθανές αποτυχίες ή ατυχίες στην εργασία, οι απώλειες, μπορούν να οδηγήσουν σε απόγνωση. Άνθρωποι που έχουν βιώσει θάνατο αγαπημένου προσώπου, διαζύγιο ή απόλυση είναι πιο ευάλωτα στην εκδήλωση μελαγχολίας την περίοδο των Χριστουγέννων.

Τα Χριστούγεννα είναι για πολλούς μια περίοδος αυτοκριτικής και αξιολόγησης. Αυτό μπορεί να προκαλέσει εντονότατο στρες. Οι υπέρμετρες και μη- ρεαλιστικές φιλοδοξίες που τέθηκαν για τη χρονιά που πέρασε και που πιθανότατα δεν πραγματοποιήθηκαν, είναι από τους σημαντικότερους παράγοντες άγχους και μελαγχολικών συναισθημάτων. Η ματαίωση των «υπερβολικών προσδοκιών» αφήνει αισθήματα κενού και κατάθλιψης.

Ο κύριος λόγος για την εκδήλωση άγχους την περίοδο των γιορτών είναι η ύπαρξη μη ρεαλιστικών στόχων. Από την εποχή που ήμασταν παιδιά, έχουμε πολύ συγκεκριμένες προσδοκίες για το πώς πρέπει να είναι τα Χριστούγεννα. Στην τηλεόραση βλέπουμε συνήθως τις τέλειες εικόνες οικογένειας, φίλων, πάρτυ και δώρων. Αυτό που συνήθως ξεχνάμε είναι ότι αυτές οι εικόνες είναι σκηνοθετημένες. Οι υπερβολικές προσδοκίες, τα διαφημιστικά σποτ που μας βομβαρδίζουν με ατέλειωτα μηνύματα αγάπης και χαράς, αλλά και το γεγονός ότι τα Χριστούγεννα είναι άμεσα συνδεδεμένα με τις ειδυλλιακές στιγμές και την απόλυτη ξεγνοιασιά, προκαλεί αύξηση των περιστατικών κατάθλιψης και εποχιακής συναισθηματικής διαταραχής Δεν είναι κακό η δική μας γιορτή να μην είναι τόσο τέλεια. Το πρόβλημα είναι ότι στη διάρκεια των γιορτών απολαμβάνουμε πάρα πολλά πράγματα σε πολύ μικρό χρονικό διάστημα. Οι πάρα πολλές δραστηριότητες, ακόμα και αν είναι διασκεδαστικές, περισσότερο μας εξαντλούν παρά μας ικανοποιούν.

Τα καλά νέα; η μελαγχολία των εορτών υποχωρεί σύντομα μόλις τελειώσουν οι γιορτές! Το καλό με τις γιορτές είναι ότι παραμένουν προβλέψιμες. Αντίθετα, με όλη την υπόλοιπη ζωή μας, το γιορτινό stress έχει αρχή και τέλος, την ίδια την περίοδο των γιορτών. Για το λόγο αυτό, μπορούμε να γίνουν  κάποια πράγματα από όλους  για να ανακουφιστεί το βάρος αυτό. Έτσι :

• Μην θέτετε υπερβολικές προσδοκίες για τη νέα χρονιά και μην ορίζετε τα Χριστούγεννα σαν μια περίοδο σημαντικών αλλαγών.
• Προσπαθήστε να ισορροπήσετε τις διάφορες υποχρεώσεις ώστε να μειώσετε το στρες και να αυξήσετε την καλή διάθεση.
• Να θυμάστε ότι δεν είστε υποχρεωμένοι να είστε χαρούμενοι απλά και μόνο επειδή είναι Χριστούγεννα.
• Εκφράστε τα συναισθήματά σας είτε σε αγαπημένα σας πρόσωπα, είτε σε κάποιον ειδικό ψυχικής υγείας. Θυμηθείτε πως το να ζητήσετε βοήθεια, είναι σημάδι δύναμης κι όχι αδυναμίας.
• Μην καταπιέζεστε να κάνετε πράγματα που δεν θέλετε. Αν έχετε συνδέσει τα Χριστούγεννα με οικογενειακά δείπνα που σας προκαλούν άγχος, απλά αποφύγετέ τα. Έχετε το δικαίωμα να πείτε «όχι». Δώστε προτεραιότητα σε δικές σας αγαπημένες δραστηριότητες.
• Βοηθήστε εθελοντικά ένα άσυλο αστέγων ή ορφανών, για μια μέρα. Θα σας δώσει μια τελείως διαφορετική προοπτική για τη ζωή σας.
• Μην ξεχνάτε πως η οικογένειά σας είναι αληθινή, όχι τηλεοπτική. Θα υπάρχουν εντάσεις, διαφωνίες, παρεξηγήσεις, που δεν περνούν από το χέρι σας. Οι γιορτές είναι μια ευκαιρία να μάθετε να υπομένετε και να προσπερνάτε τις αστοχίες συγγενών και φίλων.
• Μην ξεχνάτε ότι τα πράγματα κατά καιρούς μπορεί να μην πάνε καλά. Το φαγητό μπορεί να μην είναι τέλειο, οι συγγενείς μπορεί να έχουν άλλες υποχρεώσεις, τα παιδιά να λερωθούν και να κάνουν πολύ φασαρία κ.α. Ψυχραιμία! Επιστρατεύστε το χιούμορ σας και αντιμετωπίστε τις αναποδιές με στυλ .Βάζουμε για λίγο στην άκρη το άγχος της καθημερινότητας και χαλαρώνουμε με πράγματα που μας ευχαριστούν.

Τώρα, λοιπόν, ξέρεις. Δική σου η γνώση, δική σου και η απόφαση. Το πνεύμα των Χριστουγέννων θα είναι και φέτος εδώ. Κάθε χρόνο έρχεται. Εσύ δεν έχεις παρά να το υποδεχτείς. Ζήσε απλά και όμορφα. Δώσε και πάρε αγάπη. Καλές γιορτές.

Η ομορφιά ξεκινά από τη στιγμή που θα αποφασίσεις να είσαι ο εαυτός σου,έλεγε η Coco Chanel.Προσπαθήστε να είστε αριστοκρατική και υπέροχη.Τολμήστε να ζήσετε την ζωή,την πραγματική ζωή ,πριν να είναι αργά.Αφήστε τον φόβο στην άκρη.Δεν σ΄αφήνει να ζήσεις και όταν θα το μετανιώσεις θα είναι αργά.Καλύτερα να μετανιώσεις για αυτά που έκανες ,παρά για κάτι που ήθελες πάρα πολύ ,αλλά ο φόβος σε σταμάτησε.Πρέπει να προσπαθείς  να διαφέρεις από τους άλλους.Δεν είμαστε όλοι ίδιοι έτσι κι αλλιώς.Αυτή η διαφορετικότητα μας κάνει αναντικατάστατους.Κάποιοι άνθρωποι πιστεύουν ότι η πολυτέλεια είναι το αντίθετο της φτώχειας.Δεν είναι ,όπως πολύ σωστά επισήμανε η Coco ChanelΕίναι το αντίθετο της κακογουστιάς.Έτσι κι αλλιώς κομψότητα υπάρχει όταν η ψυχή μας και η εμφάνισή μας είναι το ίδιο όμορφες.

«Ο καλύτερος τρόπος για να μάθεις εάν μπορείς να εμπιστευτείς κάποιον… είναι να τον εμπιστευτείς»         Ernest Hemingway

Η εμπιστοσύνη στη σχέση ,είναι ένα δύσκολο πράγμα αλλά είναι  πραγματικά το θεμέλιο οποιαδήποτε σχέσης .Είναι απαραίτητη σε ένα ζευγάρι. Όταν η εμπιστοσύνη παραβιάζεται νιώθουμε ευάλωτοι και  ταπεινωμένοι. Μέσα στη σχέση μας πρέπει να είμαστε ειλικρινείς. Να μη λέμε ψέματα ή μισές αλήθειες. Αν αποφασίσουμε  να δώσουμε  μια ευκαιρία σε αυτόν που έχασε την εμπιστοσύνη μας και θέλει να προσπαθήσει και αυτός, πρέπει να  δώσουμε ξεκάθαρες κατευθυντήριες γραμμές για το τι πρέπει να κάνει. Πρέπει τα λόγια και τα έργα μας να έχουν συνέπεια. Είτε είμαστε εμείς που έχουμε χάσει την εμπιστοσύνη μας στον άλλο είτε το αντίθετο ,πρέπει να λειτουργούμε έχοντας πάντα στο νου μας τα θετικά της σχέσης κι όχι τα αρνητικά της .Ο θυμός ,η πικρία , η απογοήτευση δηλητηριάζουν .Το να ξεχάσει κανείς  είναι δύσκολο αλλά από τη στιγμή που δεν φύγαμε από τη σχέση σημαίνει πως πρέπει να προσπαθήσουμε για να σωθεί και φυσικά το να επανερχόμαστε συνεχώς στα γεγονότα που κλόνισαν την εμπιστοσύνη μας ,δεν είναι κι ό,τι το καλύτερο. Η επικοινωνία είναι η μόνη λύση. Όχι τι θέλω να ακούσω, αλλά τι πραγματικά μου λέει ο άλλος. Πάντα τα προβλήματα στο ζευγάρι αφορούν και στους δύο, όχι μόνο τον ένα. Όλοι μας έχουμε έναν πίνακα με αξίες που είναι σημαντικές για το σύντροφο που θα έχουμε στο πλάι μας. Πριν, επιλέξουμε  την επόμενη φορά βάση αυτού του πίνακα, πρέπει να  σκεφτούμε  εάν εμείς τηρούμε  όσα υπάρχουν στον πίνακα αυτόν. Απαραίτητο στοιχείο της αγάπης είναι να έχω εμπιστοσύνη και σε αυτόν που έχω διαλέξει να είναι δίπλα μου αλλά και σε εμένα και στις δυνατότητές μου.

Έχετε ποτέ σκεφτεί ότι, μπορεί να πάσχετε από σοβαρή εξάντληση λόγω εργασίας (burn out) και χρειάζεται να λάβετε δράση πριν καταλήξει σε καρδιακή ανεπάρκεια ή εγκεφαλικό επεισόδιο;

Ένας τρόπος να το ανακαλύψετε είναι να  διαβάσετε τα παρακάτω και να δείτε τι ισχύει για εσάς.
1. Συχνά αισθάνομαι ανεξήγητα λυπημένος
2. Αισθάνομαι κούραση, ακόμα και όταν κοιμάμαι τις συνηθισμένες μου 8 ώρες.
3. Βαριέμαι τη δουλειά μου και έχω δυσκολία συγκέντρωσης
4. Έχω πολλές ευθύνες
5. Έφτασα στο σημείο όπου οι ανάγκες των άλλων δεν με απασχολούν
6. Νιώθω συναισθηματικά άδειος στο τέλος μιας φυσιολογικής ημέρας στη δουλειά
7. Ο φόρτος εργασίας μου είναι μεγάλος ώστε να τον φέρω εις πέρας κατάλληλα
8. Δεν αισθάνομαι τόσο ευαίσθητος όσο αισθανόμουν
9. Συχνά ανησυχώ για την ικανότητά μου να κάνω τη δουλειά μου, μετά από ώρες
10. Το αφεντικό μου έχει εντελώς εξωπραγματικές προσδοκίες από εμένα
11. Συχνά τρώω ή πίνω πολύ
12. Αρρωσταίνω συχνά
13. Ξυπνάω το πρωί σκεφτόμενος με τρόμο ότι θα πάω στη δουλειά
14. Δεν με ενδιαφέρει πια το σεξ ή οι κοινωνικές δραστηριότητες
15. Συχνά νιώθω θλίψη την Κυριακή το απόγευμα
16. Η ζωή γενικά μοιάζει χωρίς νόημα για μένα
17. Δεν υπάρχουν πολλά στη ζωή να περιμένω
18. Φροντίζω λιγότερο την εμφάνισή μου σε σχέση με παλιά
19. Η οικογένειά μου παραπονιέται συνέχεια ότι δεν με βλέπει αρκετά
20. Περνώ πολύ χρόνο παρακολουθώντας τηλεόραση όταν δεν είμαι στη δουλειά.
Αν απαντήσατε ‘’σωστό’’ σε 5 ή περισσότερα από τα παραπάνω μπορεί να οδεύετε στο burnout.

Στην αρχή όλα φαίνονται καλά .Η δουλειά είναι τέλεια. Είστε πολύ χαρούμενοι και ικανοποιημένοι και ο ενθουσιασμός σας δεν γνωρίζει σύνορα. Καμία εργασία δεν είναι πολύ απαιτητική. Νιώθετε γεμάτοι και ενεργοποιημένοι. Σιγά σιγά όμως τα πράγματα αλλάζουν. Τα πρόσωπα με τα οποία συνδιαλεγόσαστε έως τώρα φαίνονται διαφορετικά από ό,τι πριν. Το αφεντικό σας δεν είναι ο γεμάτος κατανόηση και συμπάθεια άνθρωπος που σας φαινόταν. Η δουλειά έχει περισσότερες απαιτήσεις και οι χρηματικές απολαβές δεν είναι οι αναμενόμενες. Όσο κα να δουλεύετε ,όσο και να μη χαλάτε χατίρια ,η κούραση και  η απογοήτευση σας καταβάλουν και η ανάγκη αλλαγής αρχίζει να αχνοφαίνεται.

Τα πράγματα αλλάζουν και ο ενθουσιασμός και η ανυπομονησία να βρεθείτε στη δουλειά σας ,μετατρέπονται σε θυμό και εξάντληση. Παρουσιάζονται προβλήματα στη συμπεριφορά σας απέναντι στους δικούς σας ανθρώπους ,διαταρράσεται ο ύπνος και γενικά δεν αισθάνεστε ήρεμοι. Προσπαθείτε να βρείτε τι φταίει αλλά δεν μπορείτε.

Η εξάντληση που αισθάνεστε δεν είναι μόνο σωματική αλλά κα ψυχολογική. Νιώθετε εγκλωβισμένη σε μια ζωή που δεν επιθυμείτε ,αλλά που δεν μπορείτε και να αλλάξετε .Ιδίως αν έχετε οικογένεια ,τα πράγματα είναι ακόμη πιο δύσκολα. Το να ρισκάρετε να αφήσετε την δουλειά σας ,δεν είναι κάτι που μπορείτε να αποφασίσετε έτσι εύκολα. Πρέπει να σκεφτείτε πολλά πράγματα πέρα από τον εαυτό σας και τις ανάγκες σας .Κι έτσι πέφτετε σε τέλμα.

Η κατάσταση πια είναι πολύ σοβαρή. Μπορεί να καταλήξετε σε σοβαρή νόσο ή ακόμα και στο θάνατο .Πρέπει να ζητήσετε την βοήθεια άλλων. Πρέπει να ζητήσετε την βοήθεια ειδικού .

Ο ειδικός θα σας βοηθήσει να καταλάβετε πως δεν πρέπει να περιμένετε τη δουλειά σας να ικανοποιεί όλες σας τις ανάγκες ,ούτε να κυριεύσει τη ζωή σας. Άλλο δουλειά και άλλο ζωή. Τα προβλήματα της πραγματικής  μας ζωής ,δεν λύνονται μέσα από τη δουλειά ,ούτε με την δουλειά. Ουδείς αναντικατάστατος .Δεν χρειάζεται να τα κάνετε όλα εσείς. Μη μαθαίνετε τους άλλους να τα περιμένουν όλα από εσάς .Όπως έμαθαν να τα περιμένουν όλα από εσάς ,να είστε σίγουροι ότι μπορούν να ξεμάθουν .Έτσι κι αλλιώς πραγματικά ισχύει το «όπως μάθει ο καθένας». Μάθετε να λέτε  «όχι» όταν πρέπει. Σκεφτείτε πως οι άλλοι  το κάνουν ,γιατί όχι κι εσείς. Αν το να αλλάξετε δουλειά είναι κάτι που δεν γίνετε , τουλάχιστον προσπαθήστε να αλλάξτε την στάση σας στην υπάρχουσα. Το μυστικό είναι να μάθετε  βάζετε όρια,Να βάζετε όρια και να τα τηρείτε.

Επειδή η ζωή μας γίνεται πάντα καλύτερη όταν βγάζουμε τα αγκάθια.Έτσι δεν πονάμε και μπορούμε ανενόχλητοι να συνεχίσουμε το δρόμο μας.

Δανείζομαι και αναδημοσιεύω ένα πολύ ωραίο άρθρο του Αλεξάνδρου-Σταματίου Αντωνίου 

Επίκουρος Καθηγητής | Παιδαγωγικό Τμήμα Δημοτικής Εκπαίδευσης ΕΚΠΑ

ΕΚΦΟΒΙΣΜΟΙ, ΠΑΡΕΝΟΧΛΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΑΝΟΙΚΕΙΕΣ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΕΣ ΣΕ ΧΩΡΟΥΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ

Τα θέματα του εκφοβισμού, της παρενόχλησης ή της όποιας μορφής τρομοκράτησης/βίας στο εργασιακό περιβάλλον, αν και φαινόμενα που προϋπήρχαν, κατά τα τελευταία έτη έχουν λάβει ανησυχητικές διαστάσεις στην Ευρώπη αλλά και στην Ελλάδα. Ο εντοπισμός τους συχνά αποδεικνύεται δυσχερής και το πραγματικό τους μέγεθος παραμένει ακόμη εν πολλοίς άγνωστο. Διεθνώς, οι όροι bullying, mobbing και moral harassment στο χώρο εργασίας αναφέρονται στην με όποιο τρόπο (πράξεις, λόγια κ.ά.) σκόπιμη και επαναλαμβανόμενη ψυχoσυναισθηματική και ενίοτε σωματική κακοποίηση των εργαζόμενων.

Συγκεκριμένα, η εργασιακή βία και το work bullying αφορούν ένα ευρύ φάσμα εμπρόθετων και κακόβουλων ενοχλήσεων και εκδηλώσεων επιθετικότητας και εκφοβισμού, οι οποίες σχετίζονται με: προκλητικά μεροληπτική αντιμετώπιση, ταπεινωτικές/υποτιμητικές συμπεριφορές, ανήθικες παρασκηνιακές μεθοδεύσεις, οργανωμένη συκοφαντία, δοκιμασίες/«καψόνια», υβριστική φρασεολογία, μη-ρεαλιστικές πιεστικές χρονικές προθεσμίες, κλιμακούμενους προσβλητικούς χαρακτηρισμούς, πάσης φύσεως εξαναγκασμούς και καταναγκασμούς και ανοικτές ή συγκεκαλυμμένες απειλές εντός των πλαισίων πάντα του εργασιακού περιβάλλοντος. Το δε moral harassment (ηθική παρενόχληση) αναφέρεται σε μη φανερές επιθέσεις και, για τον λόγο αυτό, η ταυτοποίησή του καθίσταται περαιτέρω δυσχερής και μη αποδείξιμη. Σύμφωνα με πολλούς σύγχρονους ερευνητές του φαινομένου, η ηθική παρενόχληση εμπλέκει κατά βάση συναισθήματα και αναφέρεται σε κάθε καταχρηστική συμπεριφορά (π.χ. εκφράσεις και κάθε μορφής ανάρμοστης στάσης), που προσβάλλει με την επανάληψη ή τη συστηματοποίησή της την αξιοπρέπεια ή την ψυχική ευεξία των εργαζόμενων, θέτοντας σε κίνδυνο τη θέση τους ή υποβιβάζοντας το υφιστάμενο εργασιακό κλίμα.

Στη διεθνή έρευνα, ιδιαίτερη έμφαση δίδεται στα ατομικά χαρακτηριστικά και την ψυχοπαθολογία των ίδιων των ασκούντων εκφοβισμό. Η χρονική διάρκεια και η συχνότητα με την οποία το άτομο υφίσταται τον εκφοβισμό και την ηθική παρενόχληση, ο σκοπός για τον οποίο παρενοχλεί κάποιος και η σχέση εξουσίας μεταξύ θύματος και θύτη συνιστούν βασικά στοιχεία που συμβάλλουν στην κατανόηση του όλου φαινομένου. Ο ανταγωνισμός αποτελεί αναμφισβήτητα παράμετρο που μαζί με τον φθόνο μπορεί να οδηγήσουν στον εκφοβισμό και στην παρενόχληση του θεωρούμενου ως ανταγωνιστή. Επί παραδείγματι, το να μην είναι σε θέση κάποιος εργαζόμενος να παραδεχθεί και να αποδεχθεί ότι κάποιος συνάδελφός του ενδέχεται να είναι καλύτερος από εκείνον, ενίοτε οδηγεί σε μετατροπή του αρνητικού αυτού συναισθήματος σε επιθετική/βίαιη συμπεριφορά εναντίον του. Επίσης, όχι σπάνια, απώτερη ακόμη επιδίωξη του εκφοβίζοντος αποτελεί και ο εξαναγκασμός προς παραίτηση του στόχου-θύματος, μη αντέχοντας εκείνο μια περαιτέρω βασανιστική και απολύτως ψυχοφθόρα εργασιακή πραγματικότητα.

Σημαντική παράμετρος είναι οι σχέσεις εξουσίας μεταξύ εκφοβίζοντος-εκφοβιζόμενου, καθώς το θύμα συνήθως κατέχει χαμηλότερη ιεραρχικά θέση. Τα περιστατικά εκφοβισμού και βίας από ιεραρχικά ανώτερους χαρακτηρίζονται ως τα πλέον σοβαρά, δεδομένου ότι το θύμα είναι αδύναμο να αντιδράσει κατά της κατάχρησης εξουσίας από τον θύτη, όπως επίσης και της συστηματικής προσπάθειάς του να απομονώσει το στόχο-συνάδελφό του από πιθανούς υποστηρικτές εντός του εργασιακού χώρου και μεθοδικά να του αποστερήσει κάθε διευκολυντικό μέσο για την απρόσκοπτη και αποτελεσματική άσκηση του εργασιακού του ρόλου.

Οι επιπτώσεις του εκφοβισμού στους εργαζόμενους συνδέονται κυρίως με την ένταση και τη διάρκειά του και η στρεσογόνος κατάσταση που βιώνουν τους προκαλεί λειτουργικές διαταραχές, όπως αϋπνία, χρόνια κόπωση, ημικρανίες και μυοσκελετικά προβλήματα. Συνήθεις είναι επίσης και οι ψυχοσωματικές διαταραχές με εκδηλώσεις γαστρεντερικών προβλημάτων, δερματικών παθήσεων, υπερέντασης και απώλειας ελέγχου βάρους. Εν γένει, η έντονη δυσφορία, που βιώνει ο εκφοβιζόμενος, επιδρά στην ψυχοσωματική του ισορροπία και στη συνολική του ευεξία με υψηλή πιθανότητα σοβαρών παθολογικών περιπλοκών.

Στις σοβαρότερες ακόμη συνέπειες της εμπειρίας των εκφοβιστικών και επιθετικών ενεργειών συγκαταλέγονται το μετα-τραυματικό στρες (Post-Traumatic Stress Disorder/PTSD), η κατάθλιψη, η αναβίωση άλλων τραυματικών γεγονότων του παρελθόντος, καθώς και τα μειωμένα επίπεδα συγκέντρωσης. Σύμφωνα με πολλές έρευνες, έχει παρατηρηθεί ότι υψηλά ποσοστά θυμάτων εργασιακού εκφοβισμού εκδήλωσαν αυτοκτονικό ιδεασμό, ως αντιλαμβανόμενη έσχατη λύση στο πρόβλημά τους. Οι συνέπειες του εκφοβισμού και της ηθικής παρενόχλησης δεν περιορίζονται αποκλειστικά στο θύμα, αλλά εκτείνονται και προς το υφιστάμενο εργασιακό πλαίσιο ευρύτερα, όπου κανονικά εντός του οποίου θα πρέπει να λαμβάνει χώρα και η αντιμετώπιση των νοσηρών αυτών φαινομένων.

Έχει φανεί ότι οι αντιδεοντολογικές και παράνομες εν τέλει αυτές ενέργειες «ενδημούν» σε ποικίλους εργασιακούς χώρους, ανεξαρτήτως μορφωτικού και κοινωνικο-οικονομικού επιπέδου και ιδιαιτέρως σε ορισμένους εξ αυτών, όπου δύσκολα θα ανέμενε κανείς να τις παρατηρήσει εκεί. Αξίζει ωστόσο να σημειωθεί ότι ενθαρρυντικό είναι το γεγονός ότι και στη χώρα μας κατά τα τελευταία έτη έχει ενισχυθεί σε σημαντικό βαθμό η νομική σκευή έναντι τέτοιου χαρακτήρα αντικοινωνικών και ενίοτε ψυχοπαθολογικών εργασιακών συμπεριφορών.

Από την πλευρά δε της ηγεσίας του εκάστοτε εργασιακού περιβάλλοντος επιβάλλεται η υιοθέτηση συγκεκριμένης πολιτικής, με στόχο τόσο στην πρόληψη, όσο και στην πολύπλευρη υποστήριξη των θυμάτων των εκφοβιστικών επιθέσεων. Εν κατακλείδι, όλες οι προαναφερόμενες εργασιακές συμπεριφορές θα πρέπει να μελετώνται ως η αλληλεπίδραση σειράς επιμέρους παραγόντων με εμφανείς συνέπειες για τα ίδια τα θύματα, το εργασιακό τους περιβάλλον αλλά και τον οικογενειακό και κοινωνικό τους περίγυρο.

Κάποτε έρχεται η στιγμή που πρέπει να κάνουμε δραστικές αλλαγές στη ζωή μας για να πετύχουμε τη μεταμόρφωση του εαυτού μας σε κάτι ανώτερο και αυτό απαιτεί θάρρος, διαφάνεια και ειλικρίνεια. Πρέπει να αφήσουμε πίσω ό,τι δεν κάνει καλό πλέον στη ψυχή μας και να αναδείξουμε τον πραγματικό μας εαυτό. Αν πράγματι σέβεστε και αγαπάτε τον εαυτό σας τότε θα πρέπει να  σταματήσετε να προσπαθείτε να ευχαριστείτε όλους τους άλλους. Πρέπει απλά να κάνετε αυτό που κάνει εσάς ευτυχισμένους και να εμπιστεύεστε το ένστικτο σας. Κάθε άνθρωπος που σέβεται τον εαυτό του τιμά πάνω από όλα τα δικά του θέλω και όχι των άλλων. Σταματήστε να  έχετε αρνητική γνώμη για τον εαυτό σας.Αν θέλετε η ζωή σας να είναι πιο θετική και φωτεινή, τότε πρέπει και οι σκέψεις σας να συμφωνούν με αυτό που θέλετε να μοιάζει ο κόσμος σας. Αν έχετε αρνητική γνώμη για τον εαυτό σας ο κόσμος σας θα μοιάζει μουντός και καταθλιπτικός.  Αν όμως έχετε μία πιο θετική σχέση με τον εαυτό σας θα δείτε αμέτρητες ευκαιρίες και την ευτυχία όπου και να κοιτάξετε. Οι άνθρωποι με αυτοσεβασμό αγαπάνε τον εαυτό τους και γεμίζουν τη ζωή τους με θετικές σκέψεις, σχέσεις, επαγγέλματα και στόχους.Μη μένετε στάσιμοι .Αν κοιτάξετε γύρω σας ίσως ο κόσμος να φανεί σαν ένα τρομερά τρομακτικό μέρος και γι’ αυτόν ακριβώς τον λόγο πολλοί άνθρωποι προτιμούν να μείνουν κλεισμένοι στην φυλακή της ασφάλειας τους για να αποφύγουν οτιδήποτε θα μπορούσε να τους ταράξει αυτή την ασφάλεια. Παρόλα αυτά δεν είναι δυνατόν να εξελιχτείτε αν δεν δοκιμάσετε καινούρια πράγματα. Οι άνθρωποι που σέβονται τον εαυτό τους αγαπούν τις προκλήσεις που δοκιμάζουν τα όρια τους ,με στόχο να εξελιχθούν σαν άτομα. Μη προσπαθείτε να χωρέσετε σε κοινωνικές φόρμες Δεν θα μπορέσετε να αναπτυχθείτε και να αποκτήσετε γνώσεις αν ενδιαφέρεστε μόνο να ακολουθήσετε το κοπάδι. Για να ευδοκιμήσετε στη ζωή ,θα πρέπει να χαράξετε το δικό σας μονοπάτι και να μάθετε να εμπιστεύεστε το δικό σας ένστικτο και όχι τις φθαρμένες γνώμες των άλλων. Μάθετε να νιώθετε καλά με τον εαυτό σας και να εμπιστεύεστε πραγματικά την διαίσθηση σας και τότε θα δείτε έναν διαφορετικό κόσμο να ανοίγεται μπροστά σας.Αν μπορείτε ,αλλάξτε δουλειά .Μη μένετε σε μια  ψυχοφθόρα δουλειά Δυστυχώς πολλοί άνθρωποι δουλεύουν σε δουλειές που μισούν μόνο και μόνο για να πληρώνουν τους λογαριασμούς τους. Μπορείτε να αφήσετε τη δουλειά που σας στραγγίζει ψυχολογικά και να ψάξετε για αυτήν που πραγματικά θα σας αρέσει. Φυσικά δεν σας συμβουλεύουμε να μείνετε άνεργοι αλλά σας ενθαρρύνουμε να ψάξετε για κάτι που θεωρείτε ότι σας ταιριάζει καλύτερα ενόσω εργάζεστε.Ποτέ δεν πρέπει να  παραμελείτε την υγεία σας Το να νιώθετε καλά αρχίζει και τελειώνει με εσάς : κανένας άλλος δεν μπορεί να αναλάβει την προστασία της υγείας σας εκτός από εσάς τους ίδιους. Αν δεν νιώθετε καλά ψυχικά, σωματικά ή συναισθηματικά εντοπίστε ποιες αλλαγές πρέπει να κάνετε στη ζωή σας. Οι αλλαγές δεν πραγματοποιούνται σε μία νύχτα αλλά συμβαίνουν σταδιακά με το πέρασμα του χρόνου κάνοντας σταθερά βήματα. Κάθε άνθρωπος που σέβεται τον εαυτό του μεριμνά για την καλή του υγεία και τη βάζει πρώτη από όλα γιατί γνωρίζει πως χωρίς αυτήν δεν μπορεί να απολαύσει τη ζωή στο έπακρο ούτε να βγάλει τον καλύτερο του εαυτό προς τα έξω. Δώστε τέλος στην σύναψη  καταπιεστικών  σχέσεων Αν έχετε φίλους ή σύντροφο που προσπαθούν να επιβληθούν σε κάθε πτυχή της ζωή σας τότε αυτό πρέπει αναμφίβολα να κρούσει τον κώδωνα του κινδύνου. Δεν θα πρέπει ποτέ να ανέχεστε κάποιον που θέλει να χειραγωγήσει και να ελέγχει τη σχέση σας. Οι τοξικές σχέσεις μπορούν να συμβούν σε οποιαδήποτε μορφή σχέσης, φιλική-ερωτική, και κάνουν πολύ κακό στην υγεία σας. Αξίζετε φιλίες και ερωτικούς δεσμούς που θα προάγουν την ευδαιμονία στη ζωή σας και θα σας βοηθούν να αναπτύσσεστε και να μαθαίνετε. Για να το θέσουμε απλά : αν κάποιος στη ζωή σας σας στεναχωρεί περισσότερο απ ότι σας κάνει χαρούμενους τότε θα πρέπει να τον αφήσετε πίσω όσο δύσκολο και είναι,όσο δύσκολο και ακατόρθωτο κι αν φαίνεται. Οι άνθρωποι που σέβονται τον εαυτό τους δεν θα αφήσουν κανέναν εκτός από τους ίδιους να ελέγξει την ζωή τους. Μη τεμπελιάζετε Στην εποχή της τεχνολογίας πολλοί από εμάς έχουμε επιτρέψει στα κινητά, τα tablets  και τους υπολογιστές να μας διασκεδάζουν τις περισσότερες ώρες της ημέρας. Έχουμε χάσει κάθε κίνητρο γιατί μοιάζει πιο εύκολο να καθόμαστε πάνω από μία οθόνη από το να βγούμε έξω στον κόσμο και να κάνουμε πράγματα. Πρέπει : συνεχίζουμε  να εργαζόμαστε  σκληρά για να επιτύχουμε  τους στόχους μας  και να ξέρουμε  πότε πρέπει να έχουμε αυτοέλεγχο και πειθαρχία για το δικό μας πάντα  όφελος. Επιλέξτε την ευτυχία .Πάρα πολλοί άνθρωποι αρκούνται σε πολύ λιγότερα από αυτά που πραγματικά αξίζουν γιατί πολύ απλά δεν γνωρίζουν την αξία τους ή έχουν βολευτεί στη τωρινή τους κατάσταση και φοβούνται να κάνουν αλλαγές στη ζωή τους.  Οι άνθρωποι που σέβονται και αγαπάνε τον εαυτό τους θα κάνουν τα πάντα για να διαλέξουν αυτό που θα τους κάνει τους πιο χαρούμενους, ασχέτως με το τι πρέπει να περάσουν για να το πετύχουν αυτό.  Δεν βάζουν κανένα όριο στη ζωή τους γιατί πιστεύουν πως υπάρχει μαγεία σε αυτή τη ζωή, παρόλα αυτά. Αν δεν κάνετε αυτό που σας κάνει ευτυχισμένους θα το μετανιώσετε στο τέλος της ζωής σας.  Για να ανυψώσετε την ψυχή σας θα πρέπει να αφήσετε πίσω οτιδήποτε δεν την εμπλουτίζει και να επιλέξετε όλα αυτά που την βελτιώνουν. Αυτό ισχύει για ανθρώπους, δουλειές, σχέσεις, το που μένετε, τη διατροφή σας, τη γυμναστική σας ρουτίνα και οτιδήποτε άλλο στη ζωή σας. Έχουμε έρθει σε αυτή τη ζωή να ευδοκιμήσουμε και όχι απλώς να επιβιώσουμε, θυμηθείτε το αυτό την επόμενη φορά που θα βρεθείτε σε μία μη ευχάριστη κατάσταση.

Νὰ ζήσετε τὴ ζωή σας μὲ τρέλλα, νὰ ζήσετε παράλογα, νὰ σκοτώσετε τὴ λογικὴ ποὖνε ὁ φονιὰς τῆς χαρᾶς καὶ τῆς ζωῆς, νὰ τολμήσετε νὰ κάνετε τὰ δύσκολα, τὰ μεγάλα, τὰ σημαντικά, ν᾿ ἀκολουθήσετε τὰ δύσβατα μονοπάτια, ν᾿ ἀφήσετε νὰ θρονιαστεῖ στὴν καρδιά σας γιὰ πάντα ἡ ἄνοιξη καὶ τὸ χαμόγελο στὰ χείλη, ν᾿ ἀγαπήσετε μὲ πάθος καὶ νὰ καεῖτε ἀπ᾿ τὴ φλόγα τῆς ἀγάπης σας, νὰ κάνετε τὸν πόνο, τὴ χαρά, τὴν κάθε σας στιγμὴ τραγούδι, κι᾿ ὅταν ἔρθ᾿ ἡ ὥρα ἡ στερνὴ νὰ πεθάνετε ὄχι ἀπὸ πλῆξι, ἀλλὰ ἀπὸ εἰλικρίνεια ὅπως ὁ φίλος τζίτζικας, ποὺ τόσο ὡραία τὰ ἔλεγε μὰ μεῖς τὰ παίρναμε γιὰ γκρίνια...
.
.

Μαρία Πολυδούρη / Ανεπίδοτη επιστολή (απόσπασμα )

ΠΑΙΔΙΚΗ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΗ ΚΑΚΟΠΟΙΗΣΗ

Οι συνέπειες της είναι άμεσες, αλλά και μακροπρόθεσμες-συνεχίζουν μέχρι την ενήλικη ζωή. Το πως η κακοποίηση θα επηρεάσει το παιδί εξαρτάται από πολλούς παράγοντες, όπως η ένταση και διάρκεια  της κακοποίησης, την ιδιοσυγκρασία του παιδιού, την ύπαρξη ή όχι υποστηρικτικών ατόμων  στη ζωή του κλπ. Παρότι η συναισθητική κακοποίηση είναι η πιο δύσκολη μορφή ως προς την ανίχνευσή της  και σπάνια χρησιμοποιείται ως ένδειξη για θεραπευτική παρέμβαση, οι επιπτώσεις της στο παιδί μπορεί να είναι περισσότερο οδυνηρές και πιο επίπονες από τη σωματική. Η  συναισθηματική κακοποίηση αποτελεί απευθείας επίθεση στην αξία του παιδιού. Εξάλλου, «η γλώσσα κόκαλα δεν έχει και κόκαλα τσακίζει».

Τα αρνητικά μηνύματα που δέχεται το παιδί από τους γονείς του, το οδηγούν σε διαστρεβλωμένες απόψεις για τον εαυτό  του και τον κόσμο (πχ. «δεν αξίζω  τίποτα», «όλοι με θεωρούν ηλίθιο από τη φάτσα μου και μόνο», «δεν πρόκειται να τα καταφέρω»). Έτσι, αναμένεται  να έχουν χαμηλή αυτό-εκτίμηση, ενώ άλλα πιθανά συμπτώματα είναι κατάθλιψη, άγχος, διατροφικές διαταραχές, προβλήματα στις διαπροσωπικές τους σχέσεις, απομόνωση, επιθετικότητα και παραβατική συμπεριφορά, χαμηλή ακαδημαϊκή επίδοση, έλλειψη συνεργατικότητας, έλλειψη ενθουσιασμού, υπερβολική εξάρτηση, υπερβολική υποταγή ,συναισθηματική αστάθεια, απαισιοδοξία, διαταραχές στον ύπνο, υπερβολική παθητικότητα/αναστολή, συμπεριφορά ακατάλληλη για την ηλικία του (πχ. βρέχουν το κρεβάτι ή πιπιλάνε το δάχτυλο), κλεπτομανία, έλλειψη εμπιστοσύνης, αυτοκτονικές σκέψεις, μεγάλη ανάγκη για προσέλκυση προσοχής. Τα παιδιά κατηγορούν τον εαυτό τους όταν κακοποιούνται. Η οργή και το μίσος για τον εαυτό τους μπορεί να τα οδηγήσει  στο να αυτοτραυματίζονται, να ξεσπούν στα πιο αδύναμα παιδιά ή να βασανίζουν ζώα.

Σε οικογένειες  όπου κακοποιημένοι γονείς κακοποιούν με τη σειρά τους τα παιδιά τους χρειάζεται συμβουλευτική γονέων και, κατά περίπτωση, οικογενειακή θεραπεία, ώστε να μεταβληθούν οι αρνητικές οικογενειακές σχέσεις  που έχουν δημιουργηθεί. Είναι επίσης συχνά χρήσιμο, όταν γονείς ή φίλοι παρατηρούν ότι ένα παιδί κακοποιείται από τους γονείς του, να παρεμβαίνουν διακριτικά, γιατί ακόμη κι αν δεν αλλάξει η στάση του ενήλικα, τουλάχιστον το παιδί θα γνωρίζει ότι η συμπεριφορά αυτή δεν είναι σωστή.

Η συναισθηματική κακοποίηση αποτελεί λοιπόν ένα άμεσο πλήγμα στην αυτό-εκτίμηση του παιδιού. Πρέπει λοιπόν να ενισχυθεί η  αυτό-εκτίμησή του. Γι΄αυτό πρέπει το παιδί  να επαινείται για τις πράξεις του. Με αυτό τον τρόπο θα σκέφτεται και θα  λέει στον εαυτό του συνέχεια: είμαι ικανός και άξιος, μπορώ. Πρέπει να το ακούμε προσεκτικά, για να νιώθει πως αυτά που νιώθει και σκέφτεται είναι σημαντικά και οι άλλοι το ακούν. Να νιώθει πως το συμπαθούν και το θέλουν για παρέα. Πως είναι μοναδικό και καλό άτομο, έτσι όπως είναι και δεν χρειάζεται να αλλάξει. Να καταλαβαίνει πως τα λάθη είναι ανθρώπινα και πως, ακόμη και αν κάνει κάποια λάθη, αυτό είναι φυσιολογικό, έτσι μαθαίνει και προοδεύει, δεν έχει αλλάξει τίποτα, του  αξίζει έτσι κι αλλιώς αγάπη. Το παιδί πρέπει να έχει θάρρος και να ξέρει πως μπορεί να τα καταφέρει όταν προσπαθεί. Δεν χρειάζεται να γίνει κάποιος άλλος για να το συμπαθήσουν. Υπάρχουν αυτοί που δεν τον συμπαθούν, άλλα υπάρχουν και αυτοί που το συμπαθούν για αυτό που είναι  και δεν χρειάζεται να αλλάξει. Έχει σημασία να καταλάβει πως αξίζει.

Η καλή κουβέντα που θα ακούσει ένα παιδί από κάποιον, είναι αυτή που θα θυμάται για πολύ καιρό και μπορεί να χρησιμοποιηθεί για να αντιστρέψει τόνους από αρνητικά σχόλια. Μια κουβέντα αγάπης  και το παιδί την απορροφά, την κρατά στην καρδιά του για μια ζωή. Δεν πρέπει ποτέ να αμφισβητείται τη δύναμη του καλού λόγου. Γι΄αυτό δεν πρέπει κανείς να τσιγκουνεύεται τον καλό λόγο προς τα παιδιά, ιδιαίτερα εκείνα που τον έχουν στερηθεί.

Μην απελπίζεστε.Όπως φαίνεται,ούτε ο Αϊνστάν δεν μπορούσε να είναι σίγουρος!

Όσο και να σβήνει κανείς αυτά που τον ενοχλούν ,τον πονούν ,τον ενοχοποιούν ,πρέπει να γνωρίζει πως αυτά πάντα θα υπάρχουν και θα τον συνοδεύουν.Σε όλη του τη ζωή.Έτσι κι αλλιώς η σβηστήρα δεν στάθηκε ποτέ τόσο δυνατή.Μόνο μια μουτζούρα έκανε και νομίζαμε πως έσβηναν αυτά που δεν θέλαμε να βλέπουμε.

ΣΧΟΛΙΚΟΣ ΕΚΦΟΒΙΣΜΟΣ

Συμβαίνει στο σχολείο κατά κύριο λόγο, καθώς εκεί συναθροίζεται μεγάλος αριθμός παιδιών για πολλές ώρες σε τακτική βάση, μπορεί όμως να παρουσιαστεί και σε άλλα πλαίσια αλληλεπίδρασης παιδιών, όπως η γειτονιά, η κατασκήνωση, ο αθλητικός σύλλογος κλπ. Κατά δεύτερον ο εκφοβισμός είναι μια από τις τακτικές (και συνέπειες) του «bullying», δηλαδή η πρόκληση κατάστασης διαρκούς τρομοκρατίας στο θύμα. Ένας ακριβέστερος ορισμός του «bullying» είναι η κακοποίηση  μεταξύ των συνομηλίκων, με όλες τις μορφές που έχει και η κακοποίηση των ενηλίκων, καθώς και άλλες, ιδιαίτερες για την ηλικία των εμπλεκομένων. Έτσι ο σχολικός εκφοβισμός είναι η χρήση βίας (σωματικής, λεκτικής, συναισθηματικής, σεξουαλικής, ηλεκτρονικής) που ασκείται επανειλημμένα από ένα ή περισσότερα παιδιά προς ένα άλλο με σκοπό  να προκαλέσει πόνο και αναστάτωση. Παρότι ο σχολικός εκφοβισμός κάποτε θεωρείτο μέρος της «πλάκας» μεταξύ των παιδιών και τρόπος «σκληραγώγησης, για να βγουν στην κοινωνία», τώρα ξέρουμε ότι πρόκειται για αντικοινωνική συμπεριφορά, που τραυματίζει εκατομμύρια παιδιά σε όλο τον κόσμο κι εμποδίζει την ομαλή σχολική ζωή.

Ο σχολικός εκφοβισμός εκδηλώνεται με διάφορες μορφές, όπως σωματική βία (σπρωξίματα, γροθιές κλπ), συναισθηματική βία (απειλές, εκβιασμός κλπ.), λεκτική βία (κοροϊδία, σαρκασμός, ειρωνεία κλπ.), σεξουαλική βία (ανεπιθύμητο άγγιγμα, προσβλητικά μηνύματα κλπ.), ηλεκτρονική βία (χρήση internet, e-mail, chat room, κινητών με κλήσεις και sms με προσβλητικό περιεχόμενο κλπ.). Τέλος ο θάνατος λόγω εκφοβισμού (bullycide) μπορεί να γίνει σκόπιμα ή να προέλθει ως συνέπεια  του τραυματισμού του παιδιού-θύματος ακόμη κι αν δεν ήταν στις προθέσεις των δραστών.

Πολύ συχνά οι μαθητές αποσιωπούν αυτό που τους συμβαίνει, δεν θέλουν να εμπλέξουν τους ενήλικες από φόβο ή ντροπή και υποφέρουν σιωπηρά. Οι γονείς, οι εκπαιδευτικοί αλλά και οι φίλοι των παιδιών μπορούν να υποψιαστούν ότι το παιδί θυματοποιείται  στο σχολείο παρατηρώντας τα ακόλουθα συμπτώματα:

• Το παιδί επιστρέφει σπίτι πεινασμένο, με σκισμένα ρούχα, του λείπουν πράγματα, χάνει συνέχεια το κολατσιό του ή τα χρήματά του.
• Έχει ανεξήγητες μελανιές –χτυπήματα και δίνει απίθανες εξηγήσεις για αυτά.
• Γίνεται ανεξήγητα επιθετικό στο σπίτι, φοβάται να χρησιμοποιήσει το κινητό, φοβάται να περπατήσει μόνο  στο σχολείο και εκλιπαρεί να το πάνε με το αυτοκίνητο.
• Δεν θέλει να χρησιμοποιήσει το λεωφορείο και αλλάζει διαδρομή πηγαίνοντας προς το σχολείο.
• Δεν θέλει να πηγαίνει στο σχολείο, κάνει απουσίες-κοπάνες.
• Δείχνει ανήσυχο και χάνει την αυτοπεποίθησή του.
• Αρχίζει να τραυλίζει, δεν τρώει έχει εφιάλτες , απειλεί με αυτοκτονία.
• Πέφτει η σχολική του επίδοση.

Η παρουσία του σχολικού εκφοβισμού παρεμποδίζει τη μάθηση και την πρόοδο όλων των μαθητών, είτε εμπλέκονται άμεσα είτε ως παρατηρητές. Μακροπρόθεσμα οι συνέπειες είναι βαριές.Τα παιδιά θύματα επηρεάζονται με μείωση της αυτοεκτίμησής τους, δυσκολία στη σύναψη φιλικών σχέσεων, πτώση της σχολικής επίδοσης, θυμό, πικρία και εκδικητικότατα για τους εκφοβιστές, αυτοκτονικές σκέψεις, εγκατάλειψη σχολείου, μετατραυματικό σύνδρομο. Πολλοί  ενήλικες παραδέχονται ότι ο σχολικός εκφοβισμός τους σημάδεψε για μια ζωή. Το παιδί –θύτης, αν αφεθεί να συνεχίσει την εκφοβιστική του συμπεριφορά ανεξέλεγκτα, έχει μεγάλες πιθανότητες να εξελιχθεί σε ενήλικα-εκφοβιστή και επίσης έχει πάνω από 4 φορές μεγαλύτερες πιθανότητες από ότ,ι τα υπόλοιπα παιδιά να εμπλακεί με τον  νόμο.

Έρευνες στις ΗΠΑ έχουν επανειλημμένα αποδείξει ότι προγράμματα πρόληψης  σε σχολικό επίπεδο μπορούν να μειώσουν την εμφάνιση του εκφοβισμού, ακόμη και κατά 50%. Παραδείγματα τέτοιων προγραμμάτων είναι τα εξής:

• Πρώιμη παρέμβαση. Εκπαίδευση όλων των μαθητών σε κοινωνικές δεξιότητες  και συνεργασία στην ομάδα από τις τάξεις του Νηπιαγωγείου και Δημοτικού, καθώς και παροχή συμβουλευτικής σε μαθητές που παρουσιάζουν συμπεριφορά θύτη ή θύματος. Οι  μαθητές μαθαίνουν να αναγνωρίζουν τα διαφορετικά είδη βίας και να αντιμετωπίζουν συγκρούσεις χωρίς να καταφεύγουν στη βία. Στην πρόληψη της βίας στοχεύει επίσης και η ανάπτυξη κριτικού πνεύματος  τηλεθέασης, ενώ η προβολή της βίας μέσα από την τηλεόραση συζητείται.
• Εκπαίδευση γονέων μέσα  από ομαδικές συναντήσεις, για την αναγνώριση  και κατάλληλη διαχείριση εκφοβιστικής συμπεριφοράς στα παιδιά τους και για την υποστήριξη των  παιδιών-θυμάτων. Μαθαίνουν επίσης για τις συνέπειες  της ενδο-οικογενειακής βίας και της σωματικής τιμωρίας.
• Εκπαίδευση εκπαιδευτικών για την αναγνώριση και αποτελεσματική ανταπόκριση στο φαινόμενο του εκφοβισμού. Όλα τα μέλη του προσωπικού του σχολείου  θα πρέπει να αναγνωρίζουν τα προειδοποιητικά σημάδια έκρηξης βίας και να έχουν  την ικανότητα επέμβασης στην κλιμάκωση «διαφωνία, θυμός, επιθετικότητα, βία εκδίκηση». Θα  πρέπει  να γνωρίζουν τα συμπτώματα της θυματοποίησης, πώς να προσεγγίζουν  το θύμα κα πώς να πραγματοποιήσουν επαφή με τους γονείς.
• Αλλαγή νοοτροπίας. Προγράμματα  που απευθύνονται σε ολόκληρη την κοινότητα και ιδιαίτερα προς τους εκπαιδευτικούς με στόχο να μην αγνοούν τον εκφοβισμό και να απορρίψουν στάσεις, όπως «τα παιδιά είναι παιδιά», «τα παιδικά πειράγματα δεν βλάπτουν « κλπ.
• Κώδικας συμπεριφοράς με ξεκάθαρους και κατανοητούς από όλους τους μαθητές κανόνες συμπεριφοράς και μεθόδους πειθαρχίας.

Ο ρόλος του Κοινωνικού Λειτουργού είναι πολύ σημαντικός καθώς-μεταξύ άλλων –μπορεί να παρέμβει για να διερευνηθούν τα αίτια του εκφοβισμού, το αν ο θύτης ή το θύμα υποφέρουν από άλλα προβλήματα, όπως κατάθλιψη, άγχος ή κακοποίηση στο σπίτι, το αν υπάρχει ανάγκη παροχής συμβουλευτικής σε θύτη και θύμα. Πολλές φορές επίσης συνιστάται συμβουλευτική γονέων, καθώς η προσέγγιση των γονέων στην πειθαρχία, την επικοινωνία και την αλληλεπίδραση με τα παιδιά τους επηρεάζει σημαντικά την εμφάνιση συμπεριφοράς θύματος ή θύτη στο παιδί.

Λαμπρινή Γαβρίδου
Κοινωνική Λειτουργός